Królowa Kryminałów. Agatha Christie.

2026-01-16 Agnieszka Witczak

12 stycznia minęło 50 lat od śmierci Aghaty Christie nazywanej Królową Kryminałów. Tytuł ten nie jest bezzasadny, ta angielska pisarka wydała ponad 90 powieści a ich nakład rozszedł się w ponad dwóch miliardach egzemplarzy, jej książki przetłumaczono na 45 języków. I chociaż styl powieści kryminalnych mocno się zmienił to nadal znajduje swoich miłośników. 

Agatha Christie urodziła się w 1890 roku. W wieku 5 lat opanowała umiejętność czytania, chociaż jej matka starała się temu zapobiec. Szybko okazało się, że książki są jej pasją. W czasie I wojny światowej Agatha Christie pracowała jako pielęgniarka w szpitalu wojskowym. Przeszła szkolenie z podstaw farmacji, dzięki czemu zatrudniła się później w aptece. Poznała tajniki trucizn i toksyn, ta wiedza ułatwiła jej tworzenie powieści kryminalnych. To doświadczenie przyczyniło się do napisania pierwszego kryminału, „Tajemnicza historia w Styles”. Powieść została przyjęta w 1919 roku, jednak trzeba pamiętać, że wcześniej odrzuciło ją sześciu wydawców. Właśnie w tej powieści pojawił się jeden z najsłynniejszych detektywów w historii literatury – ekscentryczny, ale niezwykle skuteczny Herculesa Poirot. Kto jeszcze nie zna tego bohatera, koniecznie musi nadrobić zaległości! Bo bez wątpienia pod względem popularności może konkurować chyba jedynie z Sherlockiem Holmesem. 

Hercules Poirot to niewysoki Belg  z charakterystycznymi wąsami i postać mocno przerysowana. To właśnie on rozwiązał zagadki w takich kultowych powieściach jak: "Tajemnicza historia w Styles", "Zabójstwo Rogera Ackroyda", "Morderstwo w Orient Expressie". Agatha Christie uczyniła go kluczową postacią w ponad 33 historiach. Warto też dodać, że Poirot, jest jedynym fikcyjnym bohaterem pośmiertnie uhonorowanym nekrologiem na łamach gazety "The New York Times". Pisarka nie darzyła swojego bohatera zbyt wielką sympatią,  w zachowanych listach i notatkach często nazywała go „odrażającym”, „egocentrycznym” i „uciążliwym”. Spadkobiercy pisarki postanowili kontynuować cykl z Herkulesem Poirot. Na autorkę wybrana została Sophie Hannah. W Polsce ukazały się: "Inicjały zbrodni", "Zamknięta trumna", "Zagadka trzech czwartych" i "Morderstwa w Kingfisher Hill". 

Ważnym okresem w życiu Aghaty Christie okazał się rok 1926. Był to czas sukcesu literackiego i klęski w życiu osobistym. Dowiedziała się o zdradzie męża, po czym zniknęła na 11 dni. Do dziś nie wiadomo, co się działo z pisarką przez ten czas. W tym czasie wydała książkę, która po latach została okrzyknięta klasyką gatunku, mowa tu o „Zabójstwie Rogera Ackroyda”. Powieść ta zajęła 49. miejsce na liście 100 książek XX wieku według „Le Monde” a brytyjskie Stowarzyszenie Pisarzy Literatury Kryminalnej uznało ją za najlepszą powieść kryminalną wszech czasów. Książka wzbudziła wiele kontrowersji, wszystko przez zastosowane przez Christie rozwiązanie fabularne, które było w sprzeczności z obowiązującymi zasadami. Ten literacki twist sprawił,  że została pozbawiona członkowska w Klubie Detektywów. Było to grono angielskich pisarzy powieści detektywistycznych, którzy zobowiązywali się do przestrzegania gatunkowych reguł, które zakładały m.in. zakaz wprowadzanie elementów nadprzyrodzonych (duchy, magia), detektyw nie mógł popełnić przestępstwa a wszystkie poszlaki miały być wyjawione. 

Po rozwodzie z mężem w trakcie jednej ze swoich podróży poznała szkolącego się archeologa Maxa Malloneya, który wkrótce został jej drugim mężem i towarzyszem licznych podróży, które stały się inspiracją do jej kolejnych powieści, np. Morderstwa w Orient Expressie, Śmierci na Nilu, Morderstwa w Mezopotamii.

Podczas gdy Poirot powstał podczas pierwszego małżeństwa, na okres drugiego przypada publikacja „Morderstwa na plebanii”, w którym wprowadza na scenę dociekliwą i sympatyczną pannę Jane Marple, wścibską staruszkę, detektywa-amatora. W sumie pojawiła w 12 powieściach (plus wspomniana antologia) i ok. 20 opowiadaniach.

Aghata Christie znana jest przede wszystkim jako autorka książek detektywistycznych. Jednak warto nadmienić że tworzyła także romanse, które wydawała pod pseudonimem.

Zasłynęła także jako dramaturg. Jej sztuka "Pułapka na myszy", którą wystawiono po raz pierwszy w 1952 roku, doczekała się ponad ośmiu tysięcy spektakli w ciągu dwudziestu jeden lat, co stanowi rekord najdłużej wystawianej sztuki w londyńskim teatrze. 

Wiele z jej powieści i opowiadań zostało zekranizowanych, niektóre wielokrotnie (Morderstwo w Orient Expressie, Śmierć na Nilu). Na podstawie dzieł autorki powstały także seriale telewizyjne i słuchowiska radiowe oraz komiksy.  

 

fot. lubimyczytac.pl