Biblioteka
Biblioteka
25 marca obchodzimy Światowy Dzień Czytania Tolkiena. Ta data nie jest przypadkowa, w tolkienowskim uniwersum tego dnia Frodo zniszczył pierścień, wrzucając go do Góry Przeznaczenia, tym samym pokonał Saurona.
O randze i popularności książek autora „Hobbita” niech świadczy to, że w 1997 roku „Władca Pierścieni: został uznany za książkę stulecia, co wprawiło w zakłopotanie krytyków i pisarzy, którzy twierdzili, że jest to książka dla dzieci. Z literaturą fantastyczną zazwyczaj krytycy mieli nie po drodze, ale świat stworzony przez Tolkiena, odczarował to deprymujące spojrzenie na ten gatunek.
O Tolkienie stało się ponownie głośno po ekranizacjach „Władcy” i „Hobbita”, po których czytelnicy znów zaczęli sięgać po jego książki.
Życie J. R.R. Tolkiena i jego zainteresowania mają odbicie w jego twórczości – ten angielski pisarz, żył w latach 1892-1973. Urodził się w Afryce, jednak w wieku trzech lat wraz z mamą i bratem przeprowadzili się do Anglii. Zamieszkali na wsi w okolicach Brighton. Sielskie otoczenie i kontakt z naturą przejawiło się w kreacji Shire – spokojnego i bezpiecznego miejsca, przypominającego angielską wieś, które zamieszkiwali hobbici. Wiejskie życie nie trwa jednak długo, Tolkien wraz z mamą i bratem zmuszeni są do zmiany miejsca zamieszkania i przeprowadzenia się do miasta. To wyrwanie ze świata natury i zetknięcie się z miejscem zindustrializowanym również widoczne jest w tworzeniu Śródziemia. Arkadyjskie Shire staje się przeciwwagą dla złego i jałowego Mordoru. W latach młodości pisarza narodziła się także miłość Tolkiena do drzew – która przejawiła się w wykreowaniu Entów. najstarszej rasy Śródziemia, postaci przypominających wielkie, chodzące drzewa. Jako „Pasterze Drzew” strzegli lasów przed toporami krasnoludów i ludzi. Były to istoty niezwykle długowieczne, powolne i zrównoważone, o twardej skórze, wrażliwe na ogień.
We wczesnym dzieciństwie Tolkien uwielbiał dawne opowieści, mity, legendy, opowieści o smokach, elfach, wróżkach czy legendy arturiańskie. Ten rodzaj opowieści odegrał ważną rolę w kształtowaniu jego literackich wyborów i tworzeniu światów. To mit jest siłą, która tworzy jego historie i je ożywia.
Duży wpływ na twórczość literacką miały rozpoczęte w 1911 roku studia na Uniwersytecie w Oxfordzie, początkowo w zakresie języków antycznych. Z czasem strefa zainteresowań pisarza zmieniła się na językoznawstwo porównawcze. Przez kolejne lata zgłębiał języki germańskie i nordyckie, dokonując pierwszych przekładów germańskich podań na język angielski. Tolkien był poliglotą, podobno znał perfekcyjnie ponad trzydzieści języków. Władał staroislandzkim, średniowiecznym i współczesnym walijskim, hebrajskim, greką czy esperanto…Zainteresowanie lingwistyką i predyspozycje językowe pomogły Tolkienowi w tworzeniu własnych, fikcyjnych języków, którymi posługiwali się bohaterowie jego powieści.
Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do wojska, w 1916 roku wziął udział w bitwie nad Sommą. Groza i tragizm wojny (zarówno I jak i II) znalazł odzwierciedlenie w tematyce poruszanej w książkach, szczególnie we Władcy, gdzie walka dobra ze złem jest bardzo istotna a zagrożenie płynące z Mordoru. Te wszystkie aspekty jego życia wpłynęły na rozmach z jakim stworzył te nowe światy, składające się z różnorodnych krain, mieszkańców, bogatej fauny i flory, ze szczegółowo opracowaną historią, wierzeniami, kulturą i językami.
Tolkien jest autorem wielu publikacji – powieści, opowiadań, wierszy i dzieł akademickich. Najbardziej znane są jego powieści: "Hobbit" z 1937 roku, "Władca pierścieni" 1954-1955, "Silmarillion".
Podobno pierwsze zdanie "Hobbita" Tolkien zapisał na pustej kartce oddanej przez nieprzygotowanego do egzaminu studenta, brzmiało ono: „W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit”. W ten sposób otworzył opowieść o Bilbo Bagginsie, odważnym Hobbicie, który wraz z grupą trzynastu krasnoludów i Gandalfem rusza w podróż pełną przygód do Samotnej Góry, gdzie stawia czoło smokowi Smaugowi. Początki "Hobbita" to opowieści, które Tolkien opowiadał swoim dzieciom na dobranoc, spisywał a później odczytywał na zebraniach oxfordzkich klubów literackich.
Trylogia "Władca Pierścieni" ukazywała się w latach 1954-1955. Akcja powieści rozpoczyna się 60 lat po wydarzeniach opisanych w „Hobbicie”. Gandalf odkrywa, że w Shire, w rękach Bilba Bagginsa, znajduje się Pierścień, stworzony przez Saurona. Okrutny władca, chce go odzyskać, by przejąć władzę nad Śródziemiem. Jedynym rozwiązaniem jest zniszczenie go w kraterze Orodruiny. Gdyby doszło do odzyskania pierścienia przez prawowitego właściciela na świat czekałaby zagład. Tego trudnego zadania podejmuje się Frodo Baggins, który wyrusza ze swojego bezpiecznego Shire z przydzieloną Drużyną, by uratować świat. Opowieść w pewnym momencie zaczyna się toczyć dwutorowo. W pierwszej opowieści przedstawione są losy Froda i jego przyjaciela Sama i ich niebezpieczna wędrówka, w drugiej natomiast opisuje zmagania reszty Drużyny i ich przygotowania do walki z armiami Saurona.
Najpóźniej wydana powieść Tolkiena – „Silmarillion”, ukazała się po śmierci pisarza. Co ciekawe stanowi ona początek jego twórczości. Pierwsze wersje opowieści, wchodzących w jej skład, powstały w 1917 r. i przez lata były rozwijane. Silmarillion to zbiór opowieści o Dawnych Dniach, czyli o Pierwszej Erze Świata. Odnajdziemy tam opowieści o stworzeniu świata przez Eru Ilúvatara, opis Valarów i Majarów, o początkach Ardy. Głównym tematem księgi jest zniszczenie przez Morgotha Dwóch Drzew Valarów i Silmarillów.
I chociaż Tolkien kojarzy nam się z książkami dla wprawionych czytelników, to na bibliotecznych półkach znajdziemy też kilka niewielkich utworów dla dzieci:
